Σε μια κίνηση που αναμένεται να προκαλέσει ευρεία συζήτηση και σίγουρα μεγάλες αντιδράσεις, η κυβέρνηση προχωρά στη νομοθετική ρύθμιση για τον αποκλεισμό των ανηλίκων κάτω των 15 ετών από τις μεγαλύτερες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat (όλα τα κοινωνικά δίκτυα που έχουν γίνει ουσιαστικά δεύτερη φύση για τις νεότερες γενιές) τίθενται στο επίκεντρο μιας εθνικής στρατηγικής για την προστασία των παιδιών από τον ψηφιακό εθισμό.
Το πρωί, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ο ίδιος μέσω βίντεο στα… social media και απευθυνόμενος προς τα νέα παιδιά (με ανάλογο ύφος) τα μέτρα που θα λάβει η κυβέρνηση για την προστασία των ανήλικων παιδιών κάτω των 15 ετών από τον εθισμό και τη χρήση των κοινωνικών δικτύων.
Συγκεκριμένα ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε:
«τα τελευταία χρόνια μιλάω με αρκετούς γονείς που μου λένε περίπου ότι το παιδί δεν κοιμάται καλά, αγχώνεται εύκολα, είναι συνεχώς στο κινητό. Πολλά παιδιά λένε ότι κουράζονται από τη σύγκριση και τα σχόλια. Η επιστήμη είναι σαφής: Όταν ένα παιδί περνάει ώρες μπροστά από μια οθόνη το μυαλό δεν ξεκουράζεται. Στόχος μας είναι να πιέσουμε και την ΕΕ προς αυτή την κατεύθυνση» πρόσθεσε πρωθυπουργός.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απευθυνόμενος στα παιδιά ανάφερε: «τώρα είμαι σίγουρος ότι οι πολλοί μικρότεροι θα θυμώσετε μαζί μου, αν ήμουν στην ηλικία σας ίσως το ίδιο θα ένιωθα κι εγώ, αλλά ο ρόλος μας δεν είναι να είμαστε ευχάριστοι. Αλλά ακόμα κι αν διαφωνείτε, θέλω απλά να το σκεφτείτε και να το συζητήσετε με τις φίλες και τους φίλους σας. Αν κάτι μας κάνει να αισθανόμαστε αγχωμένοι, χειρότερα ή λιγότερο καλοί από αυτό που πραγματικά είμαστε, τότε αξίζει να μπει ένα φρένο. Ο στόχος μας δεν είναι να σας απομακρύνουμε από την τεχνολογία η οποία μπορεί να είναι πηγή έμπνευσης, γνώσης και δημιουργίας» κατέληξε ο πρωθυπουργός.
Στη συνέχεια εξήγησε γιατί λαμβάνεται το μέτρο σημειώνοντας: «ο εθιστικός σχεδιασμός ορισμένων εφαρμογών το μοντέλο κέρδους που βασίζεται στη δική σας προσοχή, στον πόσο καιρό περνάτε εσείς μπροστά στην οθόνη του κινητού και στερεί τη δική σας αθωότητα και ελευθερία κάπου πρέπει να σταματήσει»
Υπενθυμίζεται ότι σήμερα στις 13:00, πραγματοποιήθηκε κοινή συνέντευξη Τύπου για το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων για την πρόσβαση των ανήλικων στα social media από τους Υπουργούς Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου και Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Τι Προβλέπει το Σχέδιο
Το νομοσχέδιο, που βρίσκεται στα σκαριά εδώ και μήνες, εισάγει το λεγόμενο σύστημα «ψηφιακού κόφτη»: υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας για όσους θέλουν να εγγραφούν ή να παραμείνουν ενεργοί στις πλατφόρμες, με το όριο να τίθεται στα 15 έτη.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι παιδιά από την Τρίτη Γυμνασίου και κάτω δεν θα έχουν πρόσβαση στα δημοφιλή κοινωνικά δίκτυα.
Κεντρικό εργαλείο της επαλήθευσης αναμένεται να αποτελέσει το Kids Wallet, η εφαρμογή που έχει ήδη αναπτυχθεί από το ελληνικό Δημόσιο και χρησιμοποιείται ευρέως για γονικό έλεγχο της διαδικτυακής δραστηριότητας.
Οι πλατφόρμες που επιθυμούν να συμμορφωθούν μπορούν να ενσωματώσουν το Kids Wallet ως επιπλέον φίλτρο ταυτοποίησης.
Κύριος αρχιτέκτονας της πρωτοβουλίας από την πλευρά της κυβέρνησης είναι ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, ενώ η εποπτεία από το Μέγαρο Μαξίμου ανήκει στον Άκη Σκέρτσο, ο οποίος έχει ασχοληθεί εκτενώς με το ζήτημα. Μετά τον πρόσφατο ανασχηματισμό, το χαρτοφυλάκιο της Ψυχικής Υγείας (άρρηκτα συνδεδεμένο με την παρούσα πρωτοβουλία) πέρασε στα χέρια του Άδωνι Γεωργιάδη.
Οι Προκλήσεις της Εφαρμογής
Το εγχείρημα δεν είναι αναμφίβολα απλό. Οι μεγάλες πλατφόρμες Ευρωπαϊκά εδρεύουν στην Ιρλανδία, γεγονός που περιπλέκει την επιβολή κυρώσεων σε εθνικό επίπεδο. Η κυβέρνηση γνωρίζει αυτό το νομικό τοπίο και κινείται με προσοχή: δεν επιδιώκει απαραίτητα άμεση σύγκρουση, αλλά καλεί τις εταιρείες να αναλάβουν ευθύνη και να ενεργοποιήσουν οι ίδιες τα εργαλεία ηλικιακής επαλήθευσης.
Το σχέδιο φιλοδοξεί να λειτουργήσει εντός του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, αξιοποιώντας τις υποχρεώσεις που έχουν ήδη οι πλατφόρμες στα κράτη-μέλη.
Η Ελλάδα ακολουθεί το παράδειγμα της Αυστραλίας, χώρας που πρώτη εφάρμοσε γενικευμένη απαγόρευση κοινωνικών δικτύων για ανηλίκους, προσαρμόζοντάς το στις ευρωπαϊκές πραγματικότητες.
Ο ίδιος ο Μητσοτάκης είχε προαναγγείλει τη ρύθμιση ήδη από τα μέσα Φεβρουαρίου, από το βήμα του AI Impact Summit στο Παρίσι: «Θα πρέπει να προστατεύσουμε τους νέους μας από τον ψηφιακό εθισμό, και αυτό θα πρέπει βεβαίως να γίνει μέσα από τη διαγενεακή αλληλεγγύη. Και αυτό είναι θέμα προτεραιότητας για τη δική μου κυβέρνηση.»
Τα Social Media, η Βία και η Εποχή μας
Τα κοινωνικά δίκτυα δεν γεννήθηκαν ως εργαλεία χειραγώγησης. Στις αρχές της δεκαετίας του 2010, το Facebook ήταν ένα ψηφιακό «καφενείο» ενηλίκων, το Instagram ένας χώρος φωτογραφικής έκφρασης, το TikTok ανύπαρκτο.
Μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες, αυτές οι πλατφόρμες μετατράπηκαν σε ένα παντοδύναμο σύστημα που καθορίζει την κοινωνικοποίηση, την αυτοεικόνα και τη νοητική υγεία εκατομμυρίων παιδιών παγκοσμίως.
Ο λόγος δεν είναι τυχαίος. Τα αλγοριθμικά μοντέλα αυτών των πλατφορμών έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα ένα και μόνο στόχο: τη μέγιστη δυνατή εμπλοκή του χρήστη.
Και για έναν ανήλικο εγκέφαλο που βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη (ιδιαίτερα ο προμετωπιαίος φλοιός, η έδρα της κρίσης και του αυτοελέγχου, για να μιλήσουμε περισσότερο επιστημονικά), αυτή η αδυσώπητη ροή ερεθισμάτων δεν είναι αθώα. Είναι εθιστική εκ σχεδιασμού.
Διαδικτυακή βία και διαπόμπευση: χαρακτηριστικά της εποχής ή αποτυχία αξιών;
Το ερώτημα που συχνά τίθεται είναι εύλογο αλλά παγιδευτικό: φταίνε τα παιδιά; Η απάντηση, αν εξετάσουμε τα δεδομένα με νηφαλιότητα, είναι όχι — τουλάχιστον όχι πρωτίστως.
Το cyberbullying, η διαδικτυακή παρενόχληση, η διαπόμπευση μέσω stories και group chats, η κοινοποίηση ταπεινωτικού περιεχομένου-αυτά δεν είναι εφευρήματα της νέας γενιάς.
Είναι η ψηφιακή μεταφορά παλαιότατων ανθρώπινων συμπεριφορών: του αποκλεισμού, του εκφοβισμού, της ανάγκης για κυριαρχία στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Αυτό που άλλαξε δραματικά είναι η κλίμακα και η μονιμότητα: μια ταπείνωση που κάποτε έμενε μεταξύ τεσσάρων τοίχων, τώρα μπορεί να φτάσει σε χιλιάδες συνομήλικους σε δευτερόλεπτα και να παραμένει αναζητήσιμη εντός του ιστού για πολλά χρόνια.
Τα παιδιά δεν έγιναν χειρότερα. Απέκτησαν ένα εργαλείο που πολλαπλασιάζει τόσο το καλό όσο και το κακό τους, χωρίς να τους έχει διδαχθεί πώς να το χειριστούν.
Απευθυνόμενος τέλος στους γονείς ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε: «Κανένας νόμος δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη δική σας παρουσία. Η πολιτική αυτή είναι απλά ένα εργαλείο για να σας βοηθήσει. Ειλικρινά πιστεύω ότι σε λίγα χρόνια θα το δούμε όλοι ως κάτι θετικό και αυτονόητο»
Social