Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δεν «χάνει πληθυσμό» γενικώς και αορίστως. Χάνει τη νεολαία της. Χάνει το δυναμικό που κρατά όρθια μια κοινωνία: αυτούς που δουλεύουν, φτιάχνουν οικογένειες, κρατούν σχολεία ανοικτά, επιχειρήσεις ζωντανές, χωριά κατοικημένα. Και όταν φεύγουν οι νέοι, το κενό δεν το γεμίζει τίποτα — απλώς μεγαλώνει.
Το δημοσίευμα του «Παρατηρητή της Θράκης» έρχεται να βάλει ψυχρούς αριθμούς σε μια πραγματικότητα που εδώ και καιρό τη βλέπουν όλοι στις γειτονιές και στα καφενεία: λιγότερες γεννήσεις, άδειες τάξεις, σπίτια κλειστά, οικισμοί που γερνούν απότομα. Σύμφωνα με τη σύγκριση των απογραφών 2011 και 2021, η Περιφέρεια καταγράφει τη μεγαλύτερη πανελλαδικά απώλεια νέων: 18.646 άτομα σε μία δεκαετία από τις κρίσιμες ηλικίες που θα έπρεπε σήμερα να αποτελούν τον κορμό της παραγωγής και της ανανέωσης.
Το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο το μέγεθος της διαρροής, αλλά η κατεύθυνσή της: τα μεγάλα αστικά κέντρα — με πρώτη την Αττική — και το εξωτερικό. Δηλαδή, οι νέοι δεν «μετακινούνται» προσωρινά. Ξεριζώνουν. Και μαζί τους ξηλώνεται σταδιακά ο κοινωνικός ιστός της Θράκης και συνολικά της ΑΜΘ: λιγότερη εργασία, λιγότερη κατανάλωση, λιγότερες υπηρεσίες, λιγότερη ασφάλεια συνοχής σε μια περιοχή που δεν είναι απλώς «περιφέρεια», αλλά εθνικό σύνορο και στρατηγικός χώρος.
Ο «Παρατηρητής της Θράκης» υπενθυμίζει επίσης κάτι που στην Ελλάδα το συνηθίσαμε ως παθογένεια: οι προειδοποιήσεις είχαν γίνει, οι προτάσεις είχαν κατατεθεί, οι φορείς είχαν ενημερωθεί — όμως η τοπική πολιτική διαχείριση κινήθηκε αργά, αποσπασματικά ή και καθόλου. Κι έτσι η «κερκόπορτα» της δημογραφικής εκροής έμεινε ανοικτή: οικισμοί ερημώνουν, η ηλικιακή πυραμίδα καταρρέει και η περιοχή χάνει την επόμενη γενιά της μπροστά στα μάτια μας.
Με αυτά τα δεδομένα, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα. Αυτό έχει απαντηθεί. Το ερώτημα είναι ποιος αναλαμβάνει ευθύνη — και κυρίως ποιος βάζει επιτέλους ένα σχέδιο που να κρατά τους νέους στον τόπο τους, με δουλειές, στέγη, υποδομές και πραγματικά κίνητρα. Γιατί αν συνεχιστεί έτσι, η δημογραφική εγκατάλειψη της ΑΜΘ δεν θα μοιάζει με «ατύχημα». Θα καταγραφεί ως επιλογή.
Ακολουθεί το πλήρες δημοσίευμα του «Παρατηρητή της Θράκης».
Όταν οι αριθμοί αλλά και η ίδια η ζωή επιβεβαιώνουν για ακόμη μία φορά για όσα προειδοποιούσαμε από τις αρχές του 2024. Εδώ και δύο χρόνια, μέσα από δεκάδες δημοσιευμένες αναλύσεις, άρθρα και μελέτες, καταθέσαμε τεκμηριωμένα στοιχεία, προειδοποιήσεις αλλά και συγκεκριμένες προτάσεις για τη δημογραφική και αναπτυξιακή διάσωση και ανάταξη της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με ιδιαίτερη έμφαση στην Π.Ε. Ροδόπης και στους οικισμούς της.
Δεν περιοριστήκαμε μόνο στη διαπίστωση του προβλήματος. Αναδείξαμε και μιλήσαμε ξεκάθαρα για:
- Την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των τελευταίων ετών, τις υποδομές και τον τουρισμό σε Ροδόπη, Θράκη και συνολικά στην ΑΜΘ, με βάση επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, της ΕΛΣΤΑΤ και του ΙΝΣΕΤΕ,
- Την ανάγκη χάραξης στοχευμένης και ρεαλιστικής αναπτυξιακής πολιτικής, με σαφείς άξονες και προτεραιότητες,
- Την ανάγκη σύστασης συντονιστικών οργάνων με ουσιαστική συνεργασία τοπικών φορέων και αυτοδιοίκησης
- Στοχευμένες πολιτικές στεγαστικής και οικονομικής στήριξης των κατοίκων ακριτικών περιοχών και κίνητρα παραμονής και μετεγκατάστασης νέων οικογενειών,
- Την προστασία, διάσωση και αναβίωση οικισμών που καταρρέουν πληθυσμιακά, αναδεικνύοντας ήδη από τις αρχές του 2024 το φαινόμενο του «ιδιότυπου εποικισμού» σε στρατηγικής σημασίας οικισμούς της Δημοτικής Ενότητας Μαρωνείας στη Ροδόπη (Προσκυνητές, Ίμερος, Μαρώνεια, Ξυλαγανή).
Παράλληλα, καταθέσαμε αναλυτικά υπομνήματα μέσα από συναντήσεις μας με την τοπική αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού στη Ροδόπη, χωρίς όμως να υπάρξει ουσιαστικό ενδιαφέρον.
Αποστείλαμε σχετική αλληλογραφία προς όλα τα αρμόδια Υπουργεία, τους τοπικούς βουλευτές και τους θεσμικούς φορείς της περιοχής, ζητώντας να αναλάβουν άμεσες πρωτοβουλίες και δράσεις. Ιδιαίτερα θετική ήταν η ανταπόκριση από το Υπουργείο Τουρισμού αλλά και το Γραφείο του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, τα οποία έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον κατά τις συναντήσεις μας.
Παρά την ανταπόκριση σε πολύ υψηλό επίπεδο που επιβεβαιώθηκε ακόμη και με προσωπικό ενδιαφέρον του Προέδρου της Δημοκρατίας για ενημέρωση σχετικά με την κατάσταση και τις προτάσεις μας, η τοπική αυτοδιοίκηση και οι τοπικοί πολιτικοί ταγοί της περιοχής δεν ανταποκρίθηκαν εγκαίρως με ουσιαστικές συνέργειες και συλλογικές πρωτοβουλίες, δείχνοντας αδιαφορία μπροστά σε μια πραγματικότητα που στοιχειώνει την περιοχή: χιλιάδες νέοι φεύγουν, οικισμοί ερημώνουν και η ηλικιακή πυραμίδα καταρρέει, ενώ όλοι γνώριζαν και μπορούσαν να δράσουν εγκαίρως.
Αποτέλεσμα;
Η «κερκόπορτα» για τη δημογραφική εκροή παρέμεινε ανοιχτή. Μόνο τους τελευταίους μήνες, και αφού το ζήτημα πήρε πλέον πανελλαδική έκταση μέσα από επανειλημμένα δημοσιεύματα, αρχίζουν να καταγράφονται κάποιες πρώτες αναφορές και πρωτοβουλίες.
Σήμερα, τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που καταθέτουμε έρχονται για ακόμη μία φορά να αποδείξουν ότι οι προειδοποιήσεις δεν ήταν υπερβολές. Ήταν η περιγραφή μιας πραγματικότητας που ήδη εξελισσόταν.
Η σύγκριση των απογραφών 2011 και 2021, μέσω της μεταφοράς των ηλικιακών ομάδων 10–19 και 20–29 ετών του 2011 στις αντίστοιχες επόμενες ηλικιακές ομάδες του 2021, αποκαλύπτει μια διπλή και εξαιρετικά ανησυχητική δημογραφική αιμορραγία για την ΑΜΘ:
Ηλικιακή ομάδα 20–29 ετών (2011) → 30–39 ετών (2021): –12.622 άτομα
Ηλικιακή ομάδα 10–19 ετών (2011) → 20–29 ετών (2021): –6.024 άτομα
Συνολικά, 18.646 νέοι μόνιμοι κάτοικοι χάθηκαν ή 3.188 ανά 100.000 κατοίκους από τον πιο ενεργό και πιο παραγωγικό πληθυσμό της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης μέσα σε μόλις μία δεκαετία. Πολλοί από αυτούς φαίνεται να κατευθύνθηκαν προς την Αττική, ενώ χιλιάδες άλλοι εγκατέλειψαν τη χώρα.
Δεν πρόκειται για απλούς αριθμούς. Πρόκειται για ανθρώπους που θα εργάζονταν, θα δημιουργούσαν οικογένειες και θα κρατούσαν ζωντανές τις τοπικές κοινωνίες της ΑΜΘ.
Όπως αποτυπώνεται ξεκάθαρα στους συγκριτικούς πίνακες που ακολουθούν, για το σύνολο των 13 Περιφερειών της χώρας, η ΑΜΘ κατατάσσεται μακράν πρώτη πανελλαδικά στην απώλεια χιλιάδων νέων.
Τα στοιχεία αυτά προστίθενται σε ήδη δημοσιευμένα δεδομένα που αποτυπώνουν:
- Τη δραματική πτώση γεννήσεων (π.χ. Ροδόπη: από 870 το 2010 → 622 το 2023 → 380 το 2025),
- Τη γήρανση και ερήμωση οικισμών,
- Τη σταδιακή διάλυση του κοινωνικού ιστού.
Σήμερα, πέρα από τους πίνακες και την απογραφή του 2021, θέτουμε και ένα ακόμη ερώτημα: Πόσα από τα σημερινά παιδιά ηλικίας 25–30 ετών (γεννημένα μεταξύ 1996–2000) ζουν και εργάζονται ακόμη στην περιοχή μας; Δεν έχετε παρά να κοιτάξετε στον κοινωνικό σας περίγυρο. Η απάντηση θα είναι πολύ σκληρή: ίσως λιγότερα και από τα μισά.
Ολόκληρες γενιές συνεχίζουν τη μεγάλη φυγή, οδηγώντας γειτονιές, σχολεία και κοινωνίες σε μαρασμό. Και δεν μιλάμε αφηρημένα. Μιλάμε για τα δικά μας παιδιά, τα παιδιά των φίλων, των γειτόνων και των συγγενών μας. Μια φυγή η οποία συνεχίζεται αμείωτη, με την ηλικιακή πυραμίδα να καταρρέει και τις τοπικές κοινωνίες να αδειάζουν.
Ως πότε;
Τα στοιχεία δικαιώνουν απόλυτα όσα είχαν ειπωθεί εγκαίρως. Στοιχεία που δεν απλώς εκθέτουν, αλλά θα έπρεπε να στοιχειώνουν τους τοπικούς πολιτικούς ταγούς της ΑΜΘ.
Στους συγκριτικούς πίνακες που ακολουθούν αποτυπώνεται η θέση της ΑΜΘ σε σχέση με τις υπόλοιπες Περιφέρειες της χώρας.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει δημογραφικό πρόβλημα. Το ερώτημα είναι: Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη που γνώριζε και δεν έδρασε;
Γιατί αν δεν υπάρξει άμεση, στοχευμένη και γενναία παρέμβαση, η δημογραφική εγκατάλειψη της ΑΜΘ δεν θα είναι ατύχημα της ιστορίας. Θα είναι συνειδητή πολιτική επιλογή.
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΜΟΝΙΜΟΥ ΝΕΑΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΑΠΟΓΡΑΦΩΝ 2011-2021 ΣΤΙΣ 13 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ.
ΠΙΝΑΚΑΣ 1
Συμπεράσματα Πρώτου Πίνακα – Η Αιμορραγία των Νέων στην ΑΜΘ
1. Η ηλικιακή ομάδα 20–29 ετών του 2011, όταν μεταφέρθηκε στην επόμενη ηλικιακή ομάδα 30–39 ετών το 2021, υφίσταται μαζική εξαφάνιση νέων στις 11 από τις 13 Περιφέρειες της χώρας, συνολικά κατά 94.475 άτομα.
2. Μόνο δύο Περιφέρειες παρουσιάζουν αύξηση: Ιόνια Νησιά: +2.571 άτομα Νότιο Αιγαίο: +3.258 άτομα. Η πλειονότητα όμως χάνει νέους με δραματικό ρυθμό.
3. Την μεγαλύτερη δημογραφική αιμορραγία εμφανίζουν: Ανατολική Μακεδονία–Θράκη: −12.622 άτομα (−3.188 ανά 100.000 κατοίκους) και Δυτική Ελλάδα: −15.720 άτομα (−2.425 ανά 100.000 κατοίκους)
4. Η ΑΜΘ δεν ακολουθεί απλά την αρνητική τάση αλλά δείχνει μαζί με την Δυτική Ελλάδα να την οδηγεί .
5. Η Περιφέρεια Αττικής, παρά το μέγεθός της, δεν σώζει την κατάσταση , παρουσιάζοντας μικρή μείωση, ενώ οι νέοι της ΑΜΘ αναζητούν το μέλλον τους εκτός περιοχής.
6. Η διαρροή προς το εξωτερικό και τα μεγάλα αστικά κέντρα είναι ήδη τεράστια, αποδεκατίζοντας τον ενεργό πληθυσμό και αφήνοντας τις τοπικές κοινωνίες απογυμνωμένες και ανίσχυρες.
ΠΙΝΑΚΑΣ 2
Συμπεράσματα Δεύτερου Πίνακα – Η Συνεχιζόμενη Φυγή των Νέων
1. Η ηλικιακή ομάδα 10–19 ετών του 2011, όταν μεταφέρθηκε στην επόμενη ηλικιακή ομάδα 20–29 ετών το 2021, παρουσιάζει μεγάλη διαρροή νέων στις 10 από τις 13 Περιφέρειες, η οποία φτάνει συνολικά τα 49.009 άτομα .
2. Μόνο τρεις Περιφέρειες παρουσιάζουν αύξηση: Αττική: +33.743 άτομα Νότιο Αιγαίο: +887 άτομα Βόρειο Αιγαίο: +1.101 άτομα. Η υπόλοιπη χώρα όμως υφίσταται δραματική αιμορραγία νεολαίας.
3. Τις μεγαλύτερες απώλειες καταγράφουν: Ιόνια Νησιά, Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησος, Θεσσαλία, Δυτική Μακεδονία με διψήφια ποσοστά διαρροής.
4. Η Αττική απορροφά μαζικά μεγάλο ποσοστό από αυτούς τους νέους, φτάνοντας τα +33.743 άτομα, επιβεβαιώνοντας ότι η φυγή από τις υπόλοιπες Περιφέρειες κατευθύνεται στα μεγάλα αστικά κέντρα.
5. Παράλληλα, χιλιάδες νέοι φεύγουν μόνιμα στο εξωτερικό, περίπου 13.278 άτομα, ενώ από την άλλη ηλικιακή ομάδα 10–29 ετών ήδη είχαν φύγει 88.646 άτομα.
Συνολικά Συμπεράσματα από τους Δύο Παραπάνω Πίνακες
1. Οι δύο πιο νεανικές και ενεργές ηλικιακές ομάδες (10–19 και 20–29 ετών του 2011 όταν μεταφέρθηκαν στις επόμενες ομάδες το 2021) εμφανίζουν μαζική διαρροή στις 10–11 από τις 13 Περιφέρειες της χώρας.
2. Συνολικά 143.484 νέοι άνθρωποι χάθηκαν από αυτές μέσα σε μόλις μία δεκαετία.
3. Από αυτούς, 33.743 κατευθύνθηκαν στην Αττική, ενώ 101.924 φαίνεται να έφυγαν στο εξωτερικό, αφήνοντας τεράστια κενά στις τοπικές κοινωνίες.
4. Ο απόλυτος αρνητικός πρωταγωνιστής στην χώρα συνολικά όπως προκύπτει από τους δυο παραπάνω πίνακες είναι η Ανατολική Μακεδονία–Θράκη , με συνολική διαρροή 18.646 νέων μονίμων κατοίκων ή 3.188 ανά 100.000 κατοίκους, ποσοστό που αντιστοιχεί σε ολόκληρη γενιά που χάθηκε από την περιοχή.
5. Συμπέρασμα: Η ΑΜΘ δεν απλώς χάνει νέους αλλά κυριολεκτικά τους βλέπει να εξαφανίζονται, με το μέλλον της να κρέμεται από μια κλωστή. Και όλα αυτά ενώ οι προτάσεις για την αναστροφή της πορείας έχουν αγνοηθεί συστηματικά.
*Ο Γιώργος Καρακωστίδης είναι πρόεδρος του Συλλόγου Οικισμού Κρυονερίου Ροδόπης
ΠΗΓΗ geopolitico.gr
0 Σχόλια