Στοιχεία-σοκ για τις αυτοχειρίες, που ξεπερνούν ακόμα και τη μαύρη εποχή των Μνημονίων. Μια Λευκάδα έχει χαθεί από το 2010 έως το 2025, με μακάβριο απολογισμό 8.104 απώλειες
Ο ι συνάνθρωποί μας που χάθηκαν από το πρώτο Μνημόνιο ως τώρα αντιστοιχούν στον πληθυσμό ενός μεγάλου νησιού, όπως η Λευκάδα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, από το 2010 ως το 2025 είναι 8.104 άνθρωποι αυτοί που αυτοκτόνησαν στην Ελλάδα. Και ο μακάβριος απολογισμός συνεχίζεται, αφού και οι πρώτες ενδείξεις του 2026 είναι εξίσου ανησυχητικές. Μόνο το τελευταίο 20ήμερο έχουν γνωστοποιηθεί μέσω των ΜΜΕ επτά περιπτώσεις αυτοχειριών.
- Από τους Βασίλη Γαλούπη, Ιωάννα Τσέφλιου
Αυτό που σοκάρει, όμως, είναι ότι οι περισσότερες δηλωμένες αυτοκτονίες ανά έτος δεν καταγράφηκαν τελικά εντός των μνημονιακών ετών 2010-2018, αλλά πρόσφατα. Δηλαδή το 2022 και το 2025, σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας «Κλίμακα».
Πέρυσι καταγράφηκαν 579 περιστατικά αυτοκτονίας και το 2022, δηλαδή προς το τέλος της πανδημικής κρίσης, 581. Κι όλα αυτά, όταν επί Μνημονίων τα μακάβρια ρεκόρ ήταν 565 το 2014 και 567 το 2018. Ακόμα και οι μέσοι όροι ανά έτος είναι ουσιαστικά ίδιοι, κάτι που ουδείς θα περίμενε, αφού θεωρείται πως τα μαύρα χρόνια της δεκαετίας του 2010 έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Η «δημοκρατία» δεν καταγράφει απλώς τα τελευταία στατιστικά δεδομένα από την «Κλίμακα», που επί μηνιαίας βάσης συμπεριλαμβάνει ως εξειδικευμένος φορέας όλα τα στοιχεία με μεγαλύτερες ταχύτητες από την ΕΛ.ΣΤΑΤ., αλλά προχωρεί ένα βήμα παραπέρα.
Ζητήσαμε τη γνώμη τεσσάρων ειδικών προκειμένου να δώσουν τις εξηγήσεις τους για ποιον λόγο οι αυτοκτονικές τάσεις επιμένουν, παρά το τέλος των Μνημονίων. Οι απαντήσεις τους ρίχνουν φως στα ερωτήματα και καταδεικνύουν τις ελλείψεις στην πρόληψη του φαινομένου. Η Αρτεμις Τσίτσικα, καθηγήτρια και εθνική εκπρόσωπος UNESCO, εκτιμά πως τα lockdowns της πανδημίας ενίσχυσαν την απομόνωση και διέκοψαν κρίσιμες αναπτυξιακές εμπειρίες, όπως οι σχέσεις, ενώ από την καθημερινή της εμπειρία διαπιστώνει πως οι γονείς είναι εξουθενωμένοι από διαδοχικές κρίσεις και δυσκολεύονται να στηρίξουν τα παιδιά.
Προσθέτει χαρακτηριστικά: «Τα τελευταία χρόνια οι γονείς βιώνουν αλλεπάλληλες κρίσεις (ενεργειακές, οικονομικές, κοινωνικές) και δυσκολεύονται πολύ στην καθημερινότητα». Στις απαντήσεις των ειδικών της «Κλίμακας» υπάρχει η επισήμανση πως η πρόληψη στην Ελλάδα δεν είναι ακόμη επαρκώς οργανωμένη, αφού «λείπει μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική, ενώ ρόλο παίζουν η παρατεταμένη οικονομική πίεση, η αίσθηση αδικίας και ο θυμός», που μπορούν να αποσταθεροποιήσουν ευκολότερα προϋπάρχουσα ευαλωτότητα.
Η Νάντια Μαγκλάρα, επίκουρη καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής ΕΚΠΑ, δηλώνει στη «δημοκρατία»: «Βλέπουμε εφήβους να ρωτούν “ποιος είναι ο ανώδυνος τρόπος να πεθάνω”, με τη μοναξιά να έχει αυξηθεί σημαντικά, ιδιαίτερα στους νέους μετά την πανδημία». Τέλος, ο ψυχίατρος Μανώλης Μυλωνάκης τονίζει: «Ζούμε απελπιστικά πράγματα, άνθρωποι δεν αντέχουν την επόμενη ημέρα και αυτοκτονούν». Εξηγεί μάλιστα πως «η περίοδος των Μνημονίων μεγάλωσε την κατηγορία των αυτοχείρων που επειδή εξευτελίστηκαν, τερμάτισαν τη ζωή τους».
Η «δημοκρατία» παρουσιάζει μια πλήρη καταγραφή των επίσημων στοιχείων αυτοκτονιών στην Ελλάδα πριν από τα Μνημόνια, στην εποχή της τρόικας και στο σήμερα. Η διαπίστωση είναι σοκαριστική: Η απελπισία της καθημερινότητας, κυρίως οικονομική και ψυχολογική, ήρθε τελικά για να μείνει μετά τα Μνημόνια αλλά και την πανδημία. Η κοινωνία μας, κυρίως η Πολιτεία, έχει κάθε λόγο να αφυπνιστεί και να αντιμετωπίσει το διογκούμενο πρόβλημα.
«Μεγαλύτερη η επιβάρυνση για τους μεταξύ 50 με 54 ετών»
Η αυτοκτονικότητα εξακολουθεί να αποτελεί μια διαρκή και σιωπηλή κρίση στην Ελλάδα. Πίσω από τους αριθμούς, οι ειδικοί βλέπουν ένα σύνθετο πλέγμα ευαλωτότητας, κοινωνικής πίεσης και ψυχικής απορρύθμισης, το οποίο απαιτεί έγκαιρη παρέμβαση και οργανωμένη πρόληψη.
Ο ψυχίατρος, επιστημονικός διευθυντής του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας «Κλίμακα» και εθνικός αντιπρόσωπος στη Διεθνή Ενωση για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας (IASP) Κυριάκος Κατσαδώρος, περιγράφει στη «δημοκρατία» μια πραγματικότητα που «δεν επιτρέπει εφησυχασμό». Σύμφωνα με τα στοιχεία της «Κλίμακας», οι ηλικίες που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη επιβάρυνση είναι οι 50-54 ετών, με ποσοστό 13,2%, ενώ ακολουθούν οι ηλικίες 45-49 και 20-24 ετών. Οπως επισημαίνει ο επιστημονικός διευθυντής, διαχρονικά οι άνδρες ηλικίας 45-64 ετών αποτελούν έναν ιδιαίτερα ευάλωτο πληθυσμό, ενώ ανησυχητικά είναι και τα δεδομένα για τους εφήβους.
«Στις ηλικίες 14-19 ετών καταγράφονται υψηλά ποσοστά αυτοτραυματισμού, στοιχείο που αποτελεί προειδοποιητικό δείκτη για μελλοντική συμπεριφορά» αναφέρει. Πίσω από αυτή την εικόνα, ο κ. Κατσαδώρος περιγράφει έναν μηχανισμό συσσώρευσης πίεσης και ευαλωτότητας που συχνά περνά απαρατήρητος. «Υπάρχουν κρίσεις που απομονώνουν, παρατεταμένη οικονομική πίεση, αίσθηση αδικίας, θυμός, μοναξιά και απουσία οργανωμένης υποστήριξης. Αυτές οι συνθήκες μπορούν να αποσταθεροποιήσουν ευκολότερα μια προϋπάρχουσα ευαλωτότητα» τονίζει, παραπέμποντας στην αύξηση των αυτοκτονιών κατά την οικονομική κρίση της περιόδου 2009-2015.
Διαβάστε περισσότερα στo dimokratia.gr
Social